Zelfs de kat scrollt
Over variabele beloning
Onze kat krabt te pas en te onpas aan de deuren en we worden er gek van. Het begon met een paar keer krabben bij dichte deuren. We negeerden het gedrag. Dat gekrab was wel het laatste dat we wilden. Helaas werd het gedrag af en toe wel beloond. Soms moesten we écht weg en was wachten geen optie. En de kinderen vonden het zielig voor de kat en deden meerdere keren tegen de afspraak in de deur toch open. Inmiddels is hek van de dam. Zodra een deur dicht is, wordt er gekrabd. En het gaat maar door. Hij geeft gewoon niet meer op. Vorige week was een nieuw dieptepunt, toen hij middenin de nacht begon met krabben.
Wat heeft dat te maken met smartphonegebruik, vraag je je misschien af. Nou een heleboel! Wat is er namelijk gebeurd? Wij hebben het gedrag af en toe wel en af en toe niet beloond, variabele beloning zoals dat heet. De kat heeft geleerd dat er een kans is dat het krabben uiteindelijk leidt tot het openen van de deur en is dus heel gemotiveerd om te blijven krabben. Ook al laten we de deur vaak dicht. Dat wordt eerlijk gezegd steeds lastiger, omdat het geluid zo irritant is en het uithoudingsvermogen van de kat heel groot.
Net als de kat zijn wij variabel beloond door de verschillende apps die we op onze smartphone gebruiken. Door de kans op likes of andere reacties op onze posts en beloningen als streaks of een nieuwe reel grijpen we vaak naar onze telefoons. De apps zijn zo gebouwd dat we in het begin veel worden beloond maar dat deze onregelmatiger worden bij frequent gebruik. De appbouwers weten dat je naar de app zal terugkeren omdat je er in hebt geïnvesteerd. Tegen die tijd zijn we geworden als de kat, niet krabbend maar scrollend. Steeds weer op zoek naar de volgende beloning. Je kunt dit terugzien in de hoeveelheid keer dat je je smartphone per dag oppakt.
Er zijn gelukkig vele manieren om meer grip te krijgen op je smartphonegebruik. Wat te doen? De eerste stap is tijd winnen. Afstand tussen jou en je telefoon helpt en zoveel mogelijk blokkades op de weg richting je scherm. Applimieten instellen, uitloggen op de apps na gebruik, notificaties uitzetten en de bewuste apps niet op je beginscherm neerzetten, zijn enkele voorbeelden. Op deze manier word je je bewust van je schermgebruik en heb je tijd om te kiezen of je je scherm wilt pakken. Of niet. Overgeleverd aan de apps zijn we dus niet. Kon ik maar hetzelfde zeggen over het gekrab…